Ponad rok temu uczestniczyliśmy w pracach nad wyznaczeniem lasów społecznych wokół Bydgoszczy i Torunia. Zadaniem lokalnego zespołu było nie tylko wskazanie ich granic, lecz także określenie, gdzie gospodarka leśna powinna zostać wyłączona, ograniczona albo zmodyfikowana. Takie trzy kategorie wynikały z wytycznych Ogólnopolskiej Narady o Lasach. Obecnie proces zaczyna się w kolejnej odsłonie.

Zamiast trzech kategorii — cztery scenariusze

W drugim etapie nie będziemy już wskazywać wyłączeń, ograniczeń i modyfikacji. Poszczególne fragmenty lasów mają zostać przypisane do jednego z czterech scenariuszy:

1. Procesy naturalne – obszary najcenniejsze przyrodniczo, m.in. starolasy, mokradła i rezerwaty. Mają być wyłączone z pozyskania drewna, poza wyjątkami związanymi np. z bezpieczeństwem, ochroną czynną lub usuwaniem gatunków obcych.
2. Leśnictwo bliskie naturze – las ma zachować ciągłą pokrywę dojrzałych drzew i nie zmieniać gwałtownie wyglądu. Nie przewiduje się zrębów ani dużych otwartych powierzchni. To scenariusz przeznaczony przede wszystkim dla lasów intensywnie wykorzystywanych rekreacyjnie i położonych blisko zabudowy.
3. Leśnictwo stabilizacyjne – przebudowa drzewostanów zagrożonych rozpadem, niedostosowanych do siedliska albo zdominowanych przez gatunki obce. Cięć zupełnych należy unikać, szczególnie na powierzchniach większych niż pół hektara. Ten scenariusz jest najbliższy dawnej kategorii „modyfikacji”.
4. Leśnictwo tradycyjne zmodyfikowane prospołecznie – nadal dopuszcza tradycyjną gospodarkę i pozyskanie drewna, ale z większą liczbą pozostawianych drzew, wydłużaniem życia drzewostanów oraz ograniczaniem zrębów zupełnych tam, gdzie jest to możliwe.

Scenariusze mają być przypisywane zasadniczo do całych wydzieleń leśnych, najlepiej tworzących większe, spójne obszary. Ustalenia powinny następnie znaleźć odzwierciedlenie w planach urządzenia lasu.

Ważna zmiana: głos może zabrać każdy

W pierwszym etapie udział mieszkańców był ograniczony przede wszystkim do osób zaproszonych do zespołu. Pozostali przekazywali swoje uwagi za pośrednictwem organizacji społecznych lub przedstawicieli samorządu.

Tym razem przygotowano geoankietę otwartą dla wszystkich. Można w niej zaznaczyć lasy ważne ze względu na przyrodę, wypoczynek, krajobraz, wodę, ochronę powietrza czy lokalną historię. Ankieta jest anonimowa i mogą ją wypełniać również osoby, które nie uczestniczyły w ubiegłorocznych spotkaniach.

Geoankieta będzie dostępna do 19 sierpnia 2026 roku, do godz. 23:59. Jej wyniki posłużą ekspertom IOŚ-PIB do przygotowania mapy czterech scenariuszy, która później ma być konsultowana podczas spotkań stacjonarnych.

WYPEŁNIJ GEOANKIETĘ

Co będzie się działo teraz?

W geoankiecie zobaczymy lasy położone w granicach ustalonych podczas pierwszego etapu. Zadaniem uczestników nie jest jedynie odpowiedź na ogólne pytania. Na mapie można wskazać konkretne fragmenty lasów, które mają szczególne znaczenie:

• przyrodnicze i krajobrazowe,
• rekreacyjne i zdrowotne,
• kulturowe lub historyczne,
• dla ochrony wody, gleby i powietrza,
• jako miejsca ciszy, wypoczynku, spacerów, jazdy na rowerze czy zbierania grzybów.

Można zaznaczyć kilka obszarów, a odpowiedzi na poszczególne pytania nie są obowiązkowe. Ankieta jest anonimowa. Jest skierowana do wszystkich osób zainteresowanych lasami wokół Bydgoszczy i Torunia, w szczególności do mieszkańców gmin, na których terenie znajdują się lasy.

Wyniki geoankiety mają zostać wykorzystane przez ekspertów IOŚ-PIB do przypisania poszczególnym obszarom jednego z czterech scenariuszy prowadzenia gospodarki leśnej. Przygotowana propozycja zostanie następnie przedstawiona podczas stacjonarnych spotkań konsultacyjno-warsztatowych. Dopiero materiały wypracowane w tym procesie mają trafić do Ministerstwa Klimatu i Środowiska jako propozycje ustanowienia lasów ochronnych na podstawie art. 15 ustawy o lasach.

Jak wypełnić ankietę?

Obszar lasu wybierzesz przez zaznaczenie — po kliknięciu zostanie podświetlony. Przy każdym pytaniu możesz zaznaczyć więcej niż jeden obszar lasu, wybór możesz też zmienić ponownie zaznaczając ten sam obszar. Ten sam fragment lasu możesz wskazać więcej niż raz, jeśli jest dla Ciebie ważny z różnych powodów. Ponadto w zakładce „Inne warstwy” znajdziesz dodatkowe mapy do przeglądania. Pytania dotyczące obszarów lasów są nieobowiązkowe – nie musisz odpowiadać na każde z nich, a tylko na te, które Ciebie dotyczą. Na końcu geoankiety prosimy o udzielenie kilku krótkich informacji o sobie.

Więcej informacji o drugim etapie pilotażu wyznaczania lasów społecznych:

Ramowe sposoby prowadzenia gospodarki w lasach o wiodącej funkcji społecznej wokół miast https://www.gov.pl/web/klimat/ramowe-sposoby-prowadzenia-gospodarki-w-lasach-o-wiodacej-funkcji-spolecznej-lowfs-wokol-miast

Koncepcja drugiego etapu pilotażu wyznaczania lasów społecznych https://ios.edu.pl/wp-content/uploads/2026/05/ls-koncepcja-ios-pib.pdf

Strona informacyjna MKiŚ nt. lasów społecznych https://www.gov.pl/web/klimat/lasyspoleczne

W razie problemów technicznych lub innych pytań odnośnie geoankiety lub pilotażu, należy kontaktować się IOŚ: lasyspoleczne@ios.edu.pl