Bydgoszcz aktualizuje plan adaptacji do zmian klimatu
Bydgoszcz przystąpiła do aktualizacji „Planu adaptacji miasta Bydgoszczy do zmian klimatu do roku 2030”. Dokument ma wskazać, w jaki sposób miasto powinno przygotować się na coraz częstsze fale upałów, susze, intensywne opady, podtopienia oraz inne skutki zmieniającego się klimatu.
Na informację na ten temat trafiliśmy przeglądając Centralny Rejestr Umów. Umowę podpisano z firmą z Warszawy, a jej wartość wynosi 73 tysiące zł.
Plan ma mieć charakter strategiczny i wdrożeniowy. Oznacza to, że nie powinien ograniczać się do ogólnych deklaracji, lecz wyznaczać konkretne działania, podmioty odpowiedzialne za ich realizację, harmonogram, źródła finansowania oraz mierniki pozwalające ocenić efekty. Jego celem jest połączenie polityki klimatycznej z planowaniem przestrzennym i codziennym zarządzaniem miastem.
Dlaczego plan potrzebuje aktualizacji?
Głównym powodem jest zmiana przepisów oraz upływ czasu od przyjęcia dotychczasowego dokumentu. Bydgoski plan został uchwalony 4 września 2019 r. Nowa ustawa, obowiązująca od 11 stycznia 2025 r., wprowadziła formalny obowiązek posiadania miejskich planów adaptacji przez miasta liczące co najmniej 20 tys. mieszkańców. Nakazuje również aktualizować takie plany nie rzadziej niż raz na sześć lat, z uwzględnieniem sprawozdań z dotychczasowej realizacji działań.
W przypadku dokumentów takich jak plan Bydgoszczy przepisy przejściowe przewidują aktualizację w terminie 30 miesięcy od wejścia ustawy w życie. Oznacza to, że ustawowy termin przypada na 11 lipca 2027 r. W grudniu 2025 roku sprawą aktualizacji „Planu adaptacji miasta Bydgoszczy do zmian klimatu do roku 2030” zajmowała się Rada Miasta Bydgoszczy. Podczas obrad wskazano, że podjęcie prac nad dokumentem wynika z obowiązujących przepisów, a zaktualizowany plan powinien być gotowy do czerwca 2027 roku. Podjęto wtedy uchwałę o przystąpieniu do aktualizacji „Planu adaptacji miasta Bydgoszczy do zmian klimatu do roku 2030”, formalnie rozpoczynając prace nad nową wersją dokumentu.
Więcej zieleni i zadrzewień
Z naszej perspektywy, jednym z najważniejszych elementów aktualizowanego planu ma być przygotowanie koncepcji zazieleniania Bydgoszczy, w tym zwiększania powierzchni terenów zieleni oraz zadrzewień. Koncepcja ma zostać oparta na analizach przestrzennych i połączona z rozwiązaniami dotyczącymi zagospodarowania wód opadowych i roztopowych.
To szczególnie ważne w czasie coraz dłuższych okresów wysokich temperatur. Dorosłe drzewa obniżają temperaturę otoczenia, dają cień, zatrzymują wodę, poprawiają jakość powietrza i stanowią schronienie dla ptaków, owadów oraz innych zwierząt. Dlatego w pracach nad planem nie powinno chodzić wyłącznie o wskazywanie miejsc nowych nasadzeń. Równie istotna jest ochrona już istniejących, dojrzałych drzew i całych terenów zieleni.
Dokumentacja przewiduje również analizę korytarzy przewietrzania miasta. Jest to istotne, ponieważ nieprzemyślana zabudowa może ograniczać naturalną cyrkulację powietrza, pogłębiając skutki upałów i zanieczyszczenia powietrza.
Ochrona istniejących drzew powinna być priorytetem
Nowe nasadzenia są potrzebne, ale młode drzewo przez wiele lat nie zastąpi dużego, dojrzałego drzewa. Dlatego miejska polityka adaptacyjna powinna opierać się przede wszystkim na zasadzie: najpierw chronić to, co już rośnie, a dopiero później uzupełniać zieleń nowymi nasadzeniami.
W aktualizowanym planie powinny znaleźć się rozwiązania ograniczające wycinkę drzew, zabezpieczające ich korzenie podczas budów oraz zapewniające odpowiednią ilość ziemi, wody i przestrzeni do rozwoju koron. Potrzebne jest również powiązanie planu adaptacji z miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego, inwestycjami drogowymi, rewitalizacją ulic i placów oraz ochroną parków, skwerów, nieużytków i naturalnych terenów podmokłych.
Samo posadzenie określonej liczby sadzonek nie może być uznawane za wystarczającą rekompensatę za utratę dojrzałych drzew. Znaczenie powinny mieć rzeczywiste efekty: wzrost powierzchni zacienionej, poprawa retencji, zwiększenie udziału zieleni oraz przeżywalność nowych nasadzeń.
Mieszkańcy będą mogli zabrać głos
Proces aktualizacji planu ma mieć charakter partycypacyjny i uwzględniać wiedzę, potrzeby oraz doświadczenia mieszkańców i innych zainteresowanych podmiotów.
W dokumentacji przewidziano dwie tury konsultacji społecznych.
Pierwsza ma odbyć się po przygotowaniu części analitycznej. Jej celem będzie zebranie informacji o lokalnych zagrożeniach klimatycznych, ich skutkach oraz potrzebach i propozycjach działań adaptacyjnych. Planowane są maksymalnie dwa otwarte spotkania lub warsztaty konsultacyjne.
Druga tura ma nastąpić po opracowaniu projektu planu. Wtedy mieszkańcy będą mogli zgłaszać opinie, uwagi i wnioski odnoszące się już do konkretnych działań zaproponowanych przez miasto. Przewidziano otwarte spotkanie konsultacyjne oraz zbieranie uwag w formule internetowej. Z każdej tury ma powstać raport zawierający zestawienie zgłoszonych uwag, ocenę ich zasadności oraz informację o sposobie ich uwzględnienia albo uzasadnienie odmowy.
Jako stowarzyszenie będziemy śledzić prace nad aktualizacją planu oraz informacje o terminach i zasadach konsultacji. Będziemy również zwracać uwagę na to, czy w dokumencie ochrona istniejących drzew i naturalnych terenów zieleni zostanie potraktowana jako podstawowy element przystosowania Bydgoszczy do zmian klimatu.
Plan adaptacji może stać się ważnym narzędziem poprawy jakości życia w mieście. Stanie się tak jednak tylko wtedy, gdy jego zapisy będą konkretne, mierzalne i konsekwentnie realizowane, a głos mieszkańców zostanie rzeczywiście uwzględniony.
Źródła
https://www.gov.pl/web/klimat/nowy-system-planowania-adaptacji-miast-do-zmian-klimatu
